Dự án “Dạy học trên thuyền”
Đem đến cho các trẻ em cơ hội được đến trường và học hỏi nhiều hơn

 

Bối cảnh


Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, có khoảng 6,5 triệu dân cư đang sinh sống với mật độ khoảng 1,800 dân/m2. Cũng như hầu hết các thủ đô khác trên thế giới, Hà Nội thu hút một lượng lớn dân số đến từ khu vực nông thôn. Những người này nhập cư vào Hà Nội với hy vọng có được cơ hội tìm được việc làm tốt hơn và có cuộc sống tốt hơn.

Quả thực vậy, Việt Nam được liệt vào danh sách các nước đang phát triển và hiện đang cố gắng đưa nền kinh tế hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, thoát khỏi thời kỳ chiến tranh dài và nền kinh tế kém phát triển.
Tại một số thành phố lớn của Việt Nam như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… các ngành công nghiệp phát triển đáng kể và nhanh chóng. Tỉ lệ nghèo đói giảm từ 58% vào năm 1993 xuống còn 11% vào năm 2010. Điều kiện sống ở các khu vực thành thị cũng được cải thiện vượt bậc. Điển hình như vào năm 2006, Quốc Hội Việt Nam đã sửa đổi, bổ sung một số Điều khoản quan trọng của Luật Lao động chống lại các điều kiện lao động quá khắc nghiệt, theo đó những điều kiện lao động mới hợp lý hơn được tôn trọng. Cũng theo Luật mới này, mức lương tối thiểu ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh nên ở mức 45$/tháng và ở mức 40$/tháng ở một số tỉnh có nền công nghiệp nhỏ, và 30$ ở khu vực nông thôn.

Điều này đồng nghĩa với việc nhiều gia đình ở Hà Nội được hưởng lợi từ sự bùng nổ kinh tế và sự tiến bộ của xã hội. Tuy nhiên, sự nhập cư này cũng chỉ đem lại lợi ích cục bộ cho một số gia đình và rất nhiều gia đình khác không tranh thủ được cơ hội và bị đẩy vào một cuộc sống vô cùng bấp bênh.

 

Công chúng

 

 

 

 

 

 

 

 

Chúng tôi làm việc với một số gia đình bị đào thải khỏi thị trường lao động. Những gia đình này cố gắng tìm  kiếm vận may ở một nơi mà họ cho là thịnh vượng như Hà Nội, nhưng bản thân họ lại không đủ khả năng nhập cuộc với guồng quay nơi đây. Lý do để giải thích cho việc này và cũng là vấn đề lớn nhất của họ là vì họ không có đủ các loại giấy tờ tùy thân cần thiết như chứng minh nhân dân, vì vậy họ không có đủ điều kiện pháp lý để cư trú ổn định ở nơi mà họ đang định cư hiện nay. Những người này đến từ các vùng nông thôn – nơi mà các điều kiện về pháp lý có phần nới lỏng hơn và cuộc sống hàng ngày sẽ dễ dàng hơn rất nhiều so với ở các thành phố lớn. Vì vậy những gia đình này phải tìm giải pháp cho tình trạng hiện tại của họ.

 

Các gia đình này sinh sống tại 3 khu vực của Hà Nội


- Khu vực 1 : Dưới chân cầu Long Biên trên một bãi đất bồi tạo nên bởi hai mặt của sông Hồng được gọi là « bãi giữa »


- Khu vực 2 : ven sông Hồng được gọi là « làng chài »


- Khu vực 3 : một khu đất gồm các nhà trọ ổ chuột tồi tần, tạm bợ

 

 

Điều kiện sống


Bộ phận dân số trên không còn sự lựa chọn nào khác, đành phải sống tạm bợ ở những khu vực này, bởi họ là những người sống bất hợp pháp và không phải trả thuế đất khi sống ở đó. Tuy nhiên, mảnh đất họ đang sinh sống có thể bị thu hồi lại bất cứ lúc nào vì khu vực đó có thể bị mua lại và họ sẽ thành vô gia cư. Với sự phát triển ồ ạt của Hà Nội thì đây chỉ là chuyện một sớm một chiều. Vì vậy, họ chỉ dựng những căn nhà làm từ những nguyên liệu tạm bợ như nhưng tấm sắt thép hoặc nhựa phế liệu. Những ngôi nhà này không được đảm bảo vệ sinh và dường như đây chính là nơi trú ẩn của các loại mầm bệnh vì nước sông Hồng đã bị ô nhiễm rất nặng. Người dân Hà Nội vứt rác thải ra sông Hồng và các khu vực lân cận. Những người cư trú tạm bợ ở đây chẳng còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc sử dụng chính nguồn nước ô nhiễm nơi đây làm nước sinh hoạt. Đây là cả một câu chuyện lớn vê vấn đề an toàn vệ sinh vì dù cho nguồn nước này có được lọc thì vẫn còn rất ô nhiễm, và người sử dụng vẫn phải đối mặt với nguy hiểm.

 

Điều kiện làm việc


Như đã được đề cập ở trên, bộ phận dân số mà chúng tôi đang hỗ trợ phải tự tìm việc kiếm sống để mưu sinh. Họ làm nhiều công việc khác nhau, thường thì là xe ôm, nông dân, bán hàng rong (bán tất cả những gì có thể bán được!), làm thuê buổi đêm trong các chợ hoặc thu lượm đồng nát. Hầu hết người dân nơi đây làm việc ngày đêm để gia đình họ có thể sống qua ngày. Tuy nhiên, mức tiền bình quân mà họ có thể kiếm được chỉ khoảng 50,000 đến 100, 000 VNĐ (khoảng 2 – 4 Euros), số tiền này không đủ chi tiêu cho ăn uống và duy trì một cuộc sống đơn giản cho một hộ gia đình ở Hà Nội.
Ở bãi giữa, các gia đình sống dựa vào việc bán nước uống và đồ ăn vặt. Trong những ngày mưa gió, hoặc quá nắng nóng, hoặc quá lạnh như khí hậu ở Việt Nam thì họ không thể bán hàng.

 

 

Học tập

Ở Việt Nam, việc học tập không được miễn phí, và nếu so sánh với tiêu chuẩn sinh sống, thì chi phí này thậm chí là đắt đỏ. Vì vậy, đó là điều không tưởng để các gia đình khu vực ven sông Hồng này có thể cho con em đến trường với chi phí khoảng 200 Euros một đứa trẻ mỗi năm.

Hơn nữa, hầu hết các thành viên trong gia đình không có giấy khai sinh – đây là giấy tờ quan trọng để một đứa trẻ đủ điều kiện ghi tên học ở trường. Các đứa trẻ không có giấy tờ này vì bố mẹ chúng đã phải chạy trốn khỏi bệnh viện sau khi sinh chúng vì không có tiền trả tiền viện phí, và cũng không có giấy chứng minh nhân dân.

Công việc đầu tiên của chúng tôi là giúp các gia đình này làm giấy khai sinh cho những người chưa có. Chúng tôi liên hệ với các cơ quan hữu trách và bệnh viện (đôi khi chúng tôi cần đến bệnh viện để xác minh một số thông tin cần thiết liên quan đến một số trẻ được sinh ở đó). Tất nhiên việc làm giấy khai sinh không được miễn phí, vì vậy chúng tôi phải chi trả chi phí cho việc này. Vì vậy các gia đình này nếu không có sự giúp đỡ của các tình nguyện viên Việt Nam và quốc tế thì sẽ gần như không thể làm được. Hiện nay, tất cả các trẻ em đều đã được làm giấy khai sinh và đều có thể đến trường.

Như đã được đề cập ở trên, học phí ở Việt Nam tương đối đắt, và cho đến nay thì các gia đình này không thể cho con em của mình đến học tại các trường công lập và phải tìm cách khác để con cái họ ít nhiều được học hành. Họ tìm cứu cánh đến từ các lớp học từ thiện, kêu gọi miễn giảm học phí và tìm sự giúp đỡ từ phía các tình nguyện viên trong nước và quốc tế. Con em của họ được học hành ít nhiều nhưng lượng kiến thức mà các em thu nạp được chưa nhiều và không thể theo kịp được các em cùng trang lứa được học hành trong các trường công lập. Hơn nữa, các trường học kiểu này luôn luôn quá tải, và cũng chưa có nhiều ở Hà Nội.

Những em học sinh này bị xem là nghèo nàn, chính điều này là cản trờ lớn khiến các em không thể học cao hơn được. Một đứa trẻ thông thường cần được đi học để hòa nhập vào môi trường mang tính xã hội vì đó sẽ là môi trường đầu tiên mang tính xã hội trong cuộc đời của các em và mang tính quyết định đến tương lai của các em. Các lớp học miễn phí không thể đem lại cho các em sự phát triển cá nhân toàn diện như ở các trường công lập.

 

Mục tiêu của chúng tôi

1. Mục tiêu chung

Học tập tại trường học đem đến cho các em cơ hội để có thể phát triển trong tương lai. Đây cũng chính là lý do mà các hiệp hội muốn giúp đỡ các em có cơ hội được đến trường cho đến khi các em có thể tự lập. Tuy nhiên, việc đưa các em đến trường không chỉ là mục tiêu duy nhất của chúng tôi. Chúng tôi dành sự quan tâm của mình chăm sóc cuộc sống hàng ngày cho các em, môi trường sống ngoài xã hội và trong gia đình.

2. Cải thiện điều kiện làm việc

Để có thể cải thiện được điều kiện làm việc, chúng tôi cần phải biết gia đình cũng như hoàn cảnh gia đình của các em. Chúng tôi cần làm việc trực tiếp với họ để đem đến cho các em những gì tốt nhất. Tất nhiên chúng ta sẽ không thể hiểu được tính cách của các em nếu như không hiểu về cách sống cũng như gia đình của các em.

Bước đầu tiên của dự án là chúng tôi phải gây dựng được mối quan hệ gần gũi tin tưởng lẫn nhau với các gia đình nơi đây. Chúng tôi đến tận gia đình họ, nhà họ, làng xóm của họ; sự có mặt của chúng tôi phải được tiến hành hợp pháp và chúng tôi phải tìm hiểu lẫn nhau. 

3. Tạo môi trường học tập tốt hơn

Với mục tiêu tạo nên môi trường học tập tốt hơn cho các em, chúng tôi giúp đỡ các gia đình trên cả phương diện vật chất và tinh thần. Thử hỏi một đứa trẻ làm sao có thể yên tâm cắp sách tới trường nếu như gia đình các em thậm chí còn chả đủ cơm ăn áo mặc? Vì thế chúng tôi phải làm cho họ yên tâm rằng bất cứ khi nào họ cần thì chúng tôi có mặt để giúp đỡ. Để khuyến khích các em đến trường, chúng tôi tiến hành các hoạt động ngoại khóa và thể thao ngoài trời để các em có thể thoát khỏi nỗi ám ảnh về gánh nặng cơm áo. Chính các hoạt động này giúp các em cởi mở hơn và sẵn sang gặp gỡ những trẻ em khác.

4. Thúc đẩy các hoạt động tại địa bàn

Hiện nay chúng tôi hoạt động với tư cách là một tổ chức quốc tế; với đội ngũ lãnh đạo chủ yếu đến từ phía các tình nguyện viên Việt Nam. Chúng tôi muốn là hậu phương hỗ trợ các hoạt động xã hội, chống lại sự can thiệp của một số thành phần bất lợi cho các gia đình, giúp họ tự thân vận động để bươn chải và kiếm sống bằng sức lực của mình.

 

Các hoạt động

Để đạt được mục tiêu của chúng tôi, chúng tôi tiến hành các hoạt động khác nhau:

Thứ nhất: Tổ chức các lớp học và trao học bổng – do tình nguyện viên Việt Nam tiến hành

Thứ hai: Với mỗi gia đình có con em đang theo học, chúng tôi hỗ trợ số lượng gạo nhất định theo tuần. Chúng tôi muốn hỗ trợ họ vượt qua khó khăn cũng như chia sẻ với họ niềm vui lớn lao này.

Cuối cùng: Chúng tôi hỗ trợ một phần tài chính và sẽ hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sức khỏe của người dân nơi đây, cũng như các dịch vụ liên quan đến bệnh viện. Vấn đề về sức khỏe có thể ảnh hưởng xấu đến việc học tập của các em.
 

 

Ý nghĩa:

Chương trình này lên ngân sách hoạt động trong ít nhất 10 năm. Đây là khoảng thời gian cần thiết để các em nhỏ nhất (5 tuổi) đủ để trưởng thành và độc lập. Chương trình này có thể được tiến hành nhờ vào các bên: Nhà tài trợ, nhà sang lập (tổ chức của Pháp), Việt Nam và Những người bạn (tổ chức phi chính phủ trong nước), các điều phối viên Việt Nam và các tình nguyện viên Việt Nam.

Trong số các bên, chúng tôi tách biệt hai tổ chức như sau:

Tổ chức của Pháp – SOB (School on the Boat)
Được sáng lập bởi các tình nguyện viên quốc tế

SOB  được thành lập tại ROUEN (Pháp) năm 2011. Tổ chức bao gồm 3 bộ phận chính: chủ tịch, kế toán và thư ký. Những nhiệm vụ này có thể thay đổi liên tục và được chia sẻ bởi tất cả các thành viên sáng lập năng nổ, và sẽ được cân nhắc lại sau mỗi sáu tháng làm việc. Mỗi nhà sáng lập có thể yêu cầu được cáng đáng một trong các nhiệm vụ trên khi cần thiết.

• Chủ tịch
Chủ tịch là người chịu trách nhiệm ra quyết định sẽ tiếp tục hay ngưng tiến hành dự án với các bên liên quan và các thành viên. Tất cả các quyết định được ra dựa trên sự hợp tác của các nhà sáng lập. Mỗi khi ra quyết định, chủ tịch cần phải gửi email tới các nhà sáng lập khác và quyết định cuối cùng sẽ dựa trên sự đồng ý nhiều nhất từ phía các nhà sáng lập.

• Kế toán
Kế toán chịu trách nhiệm cho việc chuyển tiền giữa tài khoản của SOB và VAF. Một lượng ngân sách cơ bản gồm có: lương của điều phối viên Việt Nam, tiền hỗ trợ cho tình nguyện viên, bảo hiểm và hỗ trợ cho các hoạt động. Ngân sách này không thay đổi và giống nhau cho các tháng. Kế toán là người duy nhất chịu trách nhiệm cho phần ngân sách cơ bản này. Chỉ có phần ngân sách cho sức khỏe là có thể được điều chỉnh và tùy thuộc vào một số trường hợp ngoại lệ về sức khỏe. Trong các trường hợp này, kế toán phải gửi email để thông báo đồng thời để có được sự đồng ý của các nhà sáng lập. Kế toán chịu trách nhiệm cho việc liên lạc hàng tháng giữa tình nguyện viên quốc tế, điều phối viên Việt Nam, nhà tài trợ liên quan đến báo cáo tài chính. Kế toán phải gửi bản báo cáo này mỗi năm cho tổ chức SOB và các nhà tài trợ. Tài khoản của SOB chỉ để nhận tiền tài trợ từ phía các nhà tài trợ và sau đó chuyển cho VAF. Không có lương cho các nhà đồng sáng lập và cũng không được chuyển cho bên nào. Hợp đồng tài khoản này được gửi tới cho các nhà sáng lập.

• Thư ký
Thư ký chịu trách nhiệm cho việc liên lạc giữa các nhà sáng lập và đánh giá sự tham gia cũng như động lực của mỗi thành viên. Thư ký sẽ liên lạc với tình nguyện viên quốc tế, điều phối viên Việt Nam, chịu trách nhiệm cho việc báo cáo về tất cả các hoạt động và hành động. Hơn nữa. trong trường hợp không đủ thông tin, thư ký phải chịu trách nhiệm ứng biến. Đồng thời, người này cũng chịu trách nhiệm liên lạc với ông Đặng Thế Lâm, chủ tịch của VAF về việc tuyển tình nguyện viên mới và nhận hợp đồng mới. Sau đó, người này sẽ thông báo tới tất cả các nhà sáng lập về các sự thay đổi trên.


Tổ chức Việt Nam – VAF (Vietnam and Friends)
Đối tác của SOB

Chúng tôi cần phải ký một thỏa thuận hợp tác với một tổ chức ở Việt nam về các mặt: Phương thức làm việc, tình nguyện viên, tài chính, người chịu trách nhiệm về dự án. Chúng tôi cần tạo một tài khoản ngân hàng chỉ dùng riêng cho dự án này. Tài khoản này phải được quản lý bởi hai người chịu trách nhiệm rút

tiền. Sau khi chúng tôi gửi ngân sách hàng tháng tới tài khoản, tiền hàng tháng sẽ được chuyển đi. Ngân sách này được gửi vào cuối mỗi tháng với mục đích chi tiêu tài chính cho tháng tiếp theo. Điều phối viên Việt Nam sẽ lập ngân sách cho tháng tiếp theo, tình nguyện viên quốc tế sẽ kiểm tra trước khi gửi tới tài khoản. Điều phối viên Việt Nam sẽ chịu trách nhiệm chi tiêu lượng ngân sách cơ bản này, phụ thuộc vào các hoạt động khác nhau trong tháng đó.

Tổ chức của Việt Nam gồm có 5 thành phần chính: Chủ tịch, tình nguyện viên quốc tế, điều phối viên Việt Nam, tình nguyện viên Việt Nam và một người chịu trách nhiệm nhận một phần tiền của chủ tịch (ông Đặng Thế Lâm).

• Chủ tịch:
Chịu trách nhiệm tập huấn cho tình nguyện viên quốc tế để đảm bảo họ có đủ thông tin về dự án. Chủ tịch sẽ nhận tiền từ tổ chức bên Pháp và đưa một phần nhất định cho những người khác.
Chủ tịch sẽ chuyển tiền hỗ trợ hàng tháng cho điều phối viên Việt Nam. Hơn nữa, chủ tịch chịu trách nhiệm tuyển dụng tình nguyện viên quốc tế và thông báo cho tổ chức bên Pháp về khả năng của mình. Chủ tịch cũng đồng thời chịu trách nhiệm về việc tuyển điều phối viên Việt Nam và gửi các bản hợp đồng tới cho thư ký. Và cuối cùng, chủ tịch chịu trách nhiệm về tiến trình của dự án.

• Người nhận tiền
Chủ tịch của VAF – tổ chức Việt Nam sẽ đưa cho người này.

• Tình nguyện viên quốc tế
Hai tổ chức sẽ đưa bản thỏa thuận hợp tác về việc tuyển tình nguyện viên. Số lượng tình nguyện viên quốc tế được cố định như sau: chỉ một tình nguyện viên cho ít nhất 6 tháng. Tình nguyện viên quốc tế kiểm tra và chuyển tiền của dự án cho kế toán. Phần ngân sách này đến từ các điều phối viên Việt Nam. Họ cũng chịu trách nhiệm về các bản Newsletter, để thông tin về các hoạt động và tiến trình của dự án cùng với các bức hình và Video.
Chúng tôi có gợi ý các tình nguyện viên nên đến thăm các gia đình và các em thường xuyên, để hiểu hơn về môi trường sống của họ. Tình nguyện viên quốc tế làm việc cùng với các điều phối viên Việt Nam.

• Điều phối viên Việt Nam
Có hai điều phối viên Việt Nam: Một người làm việc ở làng chài và khu vực lân cận cầu Long Biên, một người làm cho bãi giữa. Thời gian làm việc không cố định, linh hoạt và phụ thuộc vào các nhiệm vụ ở từng thời điểm. Trợ cấp của điều phối viên Việt Nam là 600,000 VNĐ (có thể tăng sau 6 tháng phụ thuộc vào sự cống hiến của điều phối viên).

Điều phối viên chịu trách nhiệm về:

- Tập huấn cho tình nguyện viên Việt Nam (và kiểm tra công việc của các tình nguyện viên)
- Kiểm tra sự đánh giá từ phía các em
- Chịu trách nhiệm cho các hoạt động hàng tháng
- Tổ chức các cuộc họp hàng tháng với tình nguyện viên Việt Nam
- Làm việc cùng với tình nguyện viên quốc tế
- Lên kế hoạch về ngân sách dự phòng cho các trường hợp khẩn cấp (các vấn đề về sức khỏe hoặc là những nhu cầu khác)
- Chịu trách nhiệm cho hoạt động của dự án, đảm bảo dự án hoạt động tích cực
- Giữ liên lạc thường xuyên với các gia đình và các em học sinh, thiết lập các mối quan hệ thân mật tin tưởng lẫn nhau
- Liên hệ với các trường công lập theo dõi việc học hành của các em

Điều phối viên Việt Nam làm việc trực tiếp với tổ chức bên Pháp, VAF, tình nguyện viên Việt Nam và các gia đình. Họ là thành phần chủ chốt của dự án.

• Tình nguyện viên Việt Nam
Có tất cả 8 tình nguyện viên Việt Nam: 4 tình nguyện viên cho làng chài và khu vực lân cận cầu Long Biên, 4 tình nguyện viên hoạt động ở Bãi giữa song Hồng. Số lượng tình nguyện viên Việt Nam cố định tùy theo trình độ văn hóa khác nhau của các em học sinh.

- Thời gian làm việc: 2 ngày/tuần
- Giúp các em làm bài tập về nhà và giúp các em hòa nhập, thích nghi với những khó khăn gặp phải
- Trợ cấp cho tình nguyện viên Việt Nam là 200,000 VNĐ/tháng
- Giữ mối quan hệ gần gũi với các gia đình và các em, giữ liên lạc thường xuyên với họ
- Tham dự các cuộc họp hàng tháng, tổ chức hoạt động hàng tháng cho các em
- Đánh giá các em học sinh (về tiến trình học, nhu cầu, khó khăn) và ghi chú hàng ngày
- Thông báo cho điều phối viên về khó khăn cũng như nguyện vọng của các gia đình

 

 

Để dự án có thể hoàn thành một cách thành công, chúng tôi cần các bạn.

Để giúp chúng tôi, xin hãy điền vào mẫu đơn đăng ký thành viên (trên website của SOB), hoặc tài trợ cho tổ chức Vietnam and Friends.

Xin chân thành cám ơn!

 

 

  SCHOOL ON THE BOAT

  N°201, rue du calvaire,                                           

  76 560 Carville pot de fer                                        VIETNAMANDFRIENDS

                                                                                       Số nhà 65E, ngõ 399 Âu Cơ                                                                                                                                                                             

                                                                                        Tây Hồ, Hà Nội